Depremler, binalarda yapısal hasar oluşturmanın yanı sıra doğalgaz tesisatlarında ve bağlantı noktalarında da ciddi sorunlara neden olabiliyor. Özellikle şiddetli sarsıntıların ardından borularda meydana gelen çatlaklar, bağlantıların gevşemesi veya gazla çalışan cihazların yerinden oynaması, gaz sızıntısı riskini artırabiliyor.
Deprem sonrası gaz kaçağı belirtilerinin bilinmesi, olası yangın ve patlamaların önlenmesi açısından büyük önem taşıyor. Uzmanlar, depremden sonra hissedilen şüpheli gaz kokularının kesinlikle ihmal edilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Peki, deprem sonrası gaz kaçağı nasıl anlaşılır? Evde doğalgaz kaçağı varsa hangi belirtiler ortaya çıkar? Gaz kokusu alındığında hangi davranışlardan kaçınmak gerekir?
DEPREM SONRASI GAZ KAÇAĞI NEDEN OLUŞUR?
Deprem sırasında meydana gelen sarsıntılar, binaların doğalgaz tesisatlarını olumsuz etkileyebiliyor.
Özellikle eski veya hasar görmüş tesisatlarda boru bağlantılarının gevşemesi, gaz hatlarının zarar görmesi ve cihaz bağlantılarının yerinden oynaması gibi sorunlar ortaya çıkabiliyor.
Gaz kaçağına yol açabilecek durumlar arasında doğalgaz borularındaki çatlaklar, kombi ve ocak bağlantılarının hasar görmesi, esnek bağlantı hortumlarının kopması ve bina girişindeki gaz tesisatının zarar görmesi bulunuyor.
Bu nedenle deprem sonrasında yalnızca binanın duvarlarında veya kolonlarında görülen hasarlara değil, tesisat güvenliğine de dikkat edilmesi gerekiyor.
DEPREM SONRASI GAZ KAÇAĞI NASIL ANLAŞILIR?
Depremden sonra doğalgaz kaçağını düşündürebilecek bazı belirtiler bulunuyor.
En önemli uyarı işaretlerinden biri, çürük yumurtaya benzeyen keskin gaz kokusudur. Doğalgaz normalde kokusuz olmasına rağmen sızıntıların fark edilebilmesi için özel kokulandırıcı maddeler ekleniyor.
Gaz kaçağının diğer olası belirtileri ise şöyle:
- Evde veya bina çevresinde belirgin gaz kokusu hissedilmesi
- Gaz boruları ve bağlantı noktalarından ıslık ya da tıslama sesi gelmesi
- Doğalgaz borularında gözle görülür kırılma veya bağlantı hasarı bulunması
- Kombi, ocak ya da gazla çalışan cihazların deprem sırasında yerinden oynaması
- Bina dışındaki gaz hattı yakınlarında olağan dışı ses veya hasar görülmesi
- Gaz alarm cihazının uyarı vermesi
Ancak gaz kaçağının her zaman belirgin bir kokuyla veya sesle fark edilemeyebileceği unutulmamalı. Bu nedenle herhangi bir belirti görülmemesi, tesisatın kesinlikle güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
DEPREMDEN SONRA DOĞALGAZ KOKUSU ALINIRSA NE YAPILMALI?
Deprem sonrası evde veya binada gaz kokusu fark edilmesi halinde öncelik, insanların güvenli şekilde bölgeden uzaklaşması olmalı.
Gaz kaçağından şüphelenildiğinde şu önlemlere dikkat edilmeli:
- Kibrit, çakmak veya herhangi bir ateş kaynağı kullanılmamalı.
- Elektrik düğmeleri, prizler ve elektrikli cihazlar açılıp kapatılmamalı.
- Telefon görüşmesi için gaz kokusu bulunan ortamdan uzaklaşılmalı.
- Güvenliyse ve zaman kaybettirmeyecekse doğalgaz vanası kapatılmalı.
- Binadaki kişiler uyarılarak merdivenler üzerinden güvenli şekilde tahliye edilmeli.
- Asansör kullanılmamalı.
- Güvenli bir noktaya ulaşıldığında 187 Doğalgaz Acil hattına haber verilmeli.
Yangın, patlama, yaralanma veya başka bir acil tehlike bulunması halinde 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı.
Gaz kaçağı bulunan ortama tekrar girilmemeli ve yetkili ekiplerin açıklamaları beklenmeli.
GAZ KAÇAĞI VARSA ELEKTRİK DÜĞMESİNE NEDEN DOKUNULMAMALI?
Doğalgaz kaçağı bulunan kapalı ortamlarda gazın belirli yoğunluklara ulaşması, yangın ve patlama tehlikesi oluşturabiliyor.
Elektrik düğmelerinin açılıp kapatılması sırasında meydana gelebilecek kıvılcımlar, uygun koşullarda biriken gazın tutuşmasına neden olabiliyor.
Bu nedenle depremden sonra gaz kokusu alınan bir ortamda ışıkları açmak, kapatmak veya elektrikli cihazları çalıştırmak tehlikeli olabiliyor.
Cep telefonu da gaz kokusunun bulunduğu ortamda kullanılmamalı; acil yardım çağrısı bina dışındaki güvenli bir noktadan yapılmalı.
DEPREM SONRASI DOĞALGAZ VANASI KAPATILMALI MI?
Depremden sonra doğalgaz tesisatında hasar olduğundan şüpheleniliyorsa gaz akışının durdurulması önemli bir güvenlik önlemi olabilir.
Ancak vanaya ulaşmak için hasarlı binaya girmek veya yoğun gaz kokusunun bulunduğu bir alanda zaman geçirmek doğru değil.
Vana güvenli ve kolay erişilebilir bir konumdaysa kapatılabilir. Gaz kaçağı şüphesi bulunan tehlikeli alanlarda ise müdahale yetkili ekiplere bırakılmalı.
Özellikle ana gaz vanası kapatıldıktan sonra tesisatın yeniden kullanıma açılması konusunda doğalgaz dağıtım şirketinin talimatlarına uyulması gerekiyor.
DEPREMDEN SONRA KOMBİ VE OCAK ÇALIŞTIRILIR MI?
Deprem sonrasında kombi, doğalgaz sobası ve ocak gibi gazla çalışan cihazların bağlantıları zarar görmüş olabilir.
Bu nedenle tesisatta hasar ihtimali varsa cihazların güvenli olduğu doğrulanmadan kullanılmaması gerekiyor.
Özellikle kombinin yerinden kayması, bağlantı borularında eğilme veya kopma görülmesi ve gaz kokusu hissedilmesi durumunda cihazlar çalıştırılmamalı.
Gaz kesintisi sonrasında tesisatın yeniden kullanılması da yetkili ekiplerin güvenlik kontrolleri ve yönlendirmelerine uygun şekilde yapılmalı.
DOĞALGAZ KAÇAĞI İNSAN SAĞLIĞINI NASIL ETKİLER?
Doğalgazın kapalı ortamda yüksek miktarda birikmesi, havadaki oksijenin azalmasına yol açarak boğulma riski oluşturabiliyor.
Gaz sızıntısı ayrıca yanıcı özelliği nedeniyle ciddi yangın ve patlama tehlikesi taşıyor.
Doğalgaz kaçağı ile karbonmonoksit zehirlenmesi ise birbirinden farklı durumlar. Karbonmonoksit, gazla çalışan cihazlarda yakıtın eksik yanması sonucunda oluşabilen, renksiz ve kokusuz zehirli bir gazdır.
Karbonmonoksit maruziyetinde baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, halsizlik ve bilinç değişikliği gibi belirtiler görülebiliyor.
Bu tür belirtiler ortaya çıktığında kişiler güvenli şekilde temiz havaya çıkarılmalı ve acil tıbbi yardım istenmeli.
GAZ KAÇAĞI OLMADIĞINDAN NASIL EMİN OLUNUR?
Deprem sonrasında doğalgaz tesisatının güvenli olduğunu belirlemenin en doğru yolu, gerekli durumlarda yetkili kişiler tarafından kontrol edilmesidir.
Gaz borularında hasar, cihaz bağlantılarında kopma veya şüpheli koku bulunması halinde vatandaşların kendi başlarına tamirat yapmaya çalışmaması gerekiyor.
Gaz kaçağını kontrol etmek amacıyla çakmak veya kibrit kullanmak son derece tehlikeli. Şüpheli tesisatların kontrolü uygun ölçüm cihazlarıyla yetkili ekipler tarafından gerçekleştirilmeli.
DEPREM ÖNCESİ DOĞALGAZ GÜVENLİĞİ İÇİN NELER YAPILMALI?
Deprem sırasında oluşabilecek doğalgaz risklerini azaltmak için afet öncesinde bazı hazırlıklar yapılabiliyor.
Evde yaşayan herkesin doğalgaz vanasının yerini bilmesi, tesisat kontrollerinin ihmal edilmemesi ve gazla çalışan cihazların güvenli şekilde monte edilmesi önem taşıyor.
Ayrıca gaz tesisatına yetkisiz müdahalelerden kaçınılması ve şüpheli bağlantıların yetkili servisler tarafından incelenmesi gerekiyor.
Deprem hazırlık planlarında gaz, elektrik ve su tesisatlarının güvenliğine ilişkin bilgilerin de bulunması öneriliyor.
DEPREM SONRASI GAZ KAÇAĞINDA HANGİ NUMARA ARANMALI?
Deprem sonrasında evde, iş yerinde veya bina çevresinde doğalgaz kokusu hissedilmesi halinde güvenli bölgeye geçildikten sonra 187 Doğalgaz Acil hattı aranmalı.
Yangın, patlama ya da yaralanma gibi acil durumlarda ise 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım istenmeli.
Gaz kaçağından şüphelenilen alana yetkili ekiplerin güvenli olduğunu bildirmesine kadar girilmemesi gerekiyor.
Deprem sonrası gaz kaçağına karşı alınacak en önemli önlem, şüpheli belirtileri ciddiye almak, kıvılcım oluşturabilecek davranışlardan kaçınmak ve güvenli alandan yetkililere haber vermektir.
