Sosyal medyada son dönemde yayılan “2030’daki güneş tutulmasından 15 gün önce İstanbul’dan uzaklaşın” iddiaları kamuoyunda endişeye yol açtı. Konuyu canlı yayınında ele alan Ahmet Yakut, 11 Ağustos 1999’daki güneş tutulması ile 17 Ağustos Marmara Depremi’nin art arda gerçekleşmesinin, her güneş tutulmasının büyük bir deprem yaratacağı anlamına gelmediğine dikkat çekti.
1 Haziran 2030 Güneş Tutulması İstanbul Depremini Tetikler mi?
Ahmet Yakut, 1 Haziran 2030’da meydana gelecek güneş tutulmasının geniş bir coğrafyadan izlenebileceğini belirtti. Tutulmanın Türkiye’nin batı kesimlerinin yanı sıra Rusya, Çin ve Japonya gibi bölgelerde de gözlemleneceğini aktaran Yakut, bu gökyüzü olayından hareketle belirli bir şehir için kesin deprem tarihi vermenin yanlış olduğunu söyledi.
Yakut, sosyal medyada dolaşan “1999’daki tutulmayla aynı açı oluşacak” ve “İstanbul’dan 15 gün önce ayrılın” şeklindeki paylaşımların korkuyu artırdığını ifade etti.
Konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“2030’da İstanbul’da veya Marmara’da kesin olarak deprem olacak demek çok yanlış olur. Tedbir almak elbette önemli ancak ‘İstanbul’u terk edin’ şeklindeki söylemlerin eldeki verilerle açıklanabilir bir tarafı yok.”
1999 Depremi Öncesindeki Tutulmayı Hatırlattı
Yakut, yayında 11 Ağustos 1999 tarihinde gerçekleşen güneş tutulmasının güzergâhını da izleyicilerle paylaştı. Söz konusu tutulmanın Marmara üzerinden geçmesinden altı gün sonra 17 Ağustos 1999’da büyük depremin meydana geldiğini hatırlattı.
Ancak bu iki olayın tarihsel olarak birbirine yakın gerçekleşmesinin doğrudan neden-sonuç ilişkisi oluşturmadığını vurgulayan Yakut, dünyanın farklı bölgelerinde çok sayıda güneş tutulması yaşandığını ve bunların tamamının büyük depremlerle sonuçlanmadığını belirtti.
“Her tutulma büyük bir depremi tetikliyor şeklinde yaklaşmak bana doğru gelmiyor” diyen Yakut, deprem değerlendirmelerinin astrolojik yorumlardan veya sosyal medya söylentilerinden ziyade bilimsel veriler üzerinden yapılması gerektiğini söyledi.
“Güneş Tutulmasında Doğal Değişimler Yaşanabilir”
Ahmet Yakut, güneş tutulmasının Ay’ın Dünya ile Güneş arasına girmesi sonucunda meydana geldiğini anlattı. Tutulma sırasında hava sıcaklığında kısa süreli düşüş, rüzgâr yönünde değişiklik ve hayvanların davranışlarında farklılıklar görülebileceğini ifade etti.
Ay’ın yeni ay evresinde olması nedeniyle gelgitlerde sınırlı değişimler yaşanabileceğini belirten Yakut, bunların belirli bir bölgede büyük deprem olacağını kanıtlayan veriler olmadığını kaydetti.
Yakut, tutulmanın geçtiği geniş güzergâh üzerinde Çin, Japonya, Rusya, Ege veya Yunanistan gibi farklı bölgelerde deprem meydana gelebileceğini ancak bunun önceden kesin biçimde öngörülemeyeceğini dile getirdi.
Marmara İçin Hangi Deprem Olasılıklarını Açıkladı?
Marmara Bölgesi’ndeki fay hatlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Yakut, Tekirdağ ve Şarköy çevresinde orta büyüklükte depremlerin yaşanabileceğini ileri sürdü. Marmara’nın bazı kesimlerinde kırılmamış fay parçalarının bulunduğunu belirterek 5 ila 6,2 aralığında sarsıntıların ihtimal dahilinde olduğunu söyledi.
Yakut, daha düşük büyüklükteki bir depremin dahi dayanıksız yapılarda ciddi hasara yol açabileceğini hatırlattı. Bu nedenle tartışmanın yalnızca depremin tarihi ve büyüklüğü üzerinden değil, yapı güvenliği ve hazırlık üzerinden yürütülmesi gerektiğini belirtti.
“6,5 büyüklüğündeki bir deprem bile İstanbul, Yalova, Tekirdağ, Balıkesir veya Bursa’da dayanıksız yapılar için ağır sonuçlar doğurabilir” ifadelerini kullanan Yakut, vatandaşların korkuya kapılmak yerine tedbir alması gerektiğini söyledi.
Midilli ve Babakale Çevresine Dikkat Çekti
Yakut, yayında güncel sismik hareketlilikle ilgili kişisel değerlendirmelerini de paylaştı. Midilli ve Babakale açıklarında son günlerde küçük ve orta büyüklükte sarsıntılar yaşandığını belirterek bu bölgelerde hissedilebilir yeni depremlerin görülebileceğini ileri sürdü.
Çanakkale çevresinde de hissedilebilecek sarsıntıların yaşanma ihtimalinden söz eden Yakut, Marmara’da kısa vadede büyük bir hareketlilik beklemediğini ancak 2, 3 ve düşük 4 büyüklüğündeki depremlerin normal kabul edilmesi gerektiğini ifade etti.
Erzincan, Tercan, Erzurum, Kars ve Gürcistan sınırı çevresinde de sismik hareketliliğin takip edilmesi gerektiğini savunan Yakut, bu bölgelerde 4 ila 5 civarında sarsıntılar görülebileceği yönünde değerlendirme yaptı.
Güneş Tutulması İçin “Kesin Deprem Tarihi” Uyarısı
Ahmet Yakut, açıklamasının sonunda sosyal medyada paylaşılan kesin tarihli deprem iddialarına karşı vatandaşları uyardı. Güneş tutulmalarının doğal gökyüzü olayları olduğunu belirten Yakut, tutulmadan yola çıkarak İstanbul veya başka bir bölge için kesin deprem tahmini yapılmasının güvenilir olmadığını söyledi.
Yakut, “Tedbiri elden bırakmamak gerekiyor ancak korku üzerinden hareket etmek doğru değil. Aklınızı kimseye kiraya vermeyin, bilgileri değerlendirirken aklınızı ve vicdanınızı birlikte kullanın” sözleriyle yayınını tamamladı.
Depremlerin gün ve saatinin mevcut bilimsel yöntemlerle kesin olarak önceden belirlenemediği biliniyor. Bu nedenle vatandaşların sosyal medya iddiaları yerine resmi kurumların açıklamalarını takip etmesi, binalarının güvenliğini kontrol ettirmesi ve afet çantası hazırlaması önem taşıyor.
Serpil ADAK