Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması, afetlere hazırlıklı olmanın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Deprem riski bulunan bölgelerde yaşayan vatandaşlar için yalnızca afet çantası hazırlamak değil, evin içerisinde güvenli bir korunma noktası belirlemek de büyük önem taşıyor.
Deprem sırasında dolapların devrilmesi, camların kırılması, tavandaki eşyaların düşmesi ve insanların panikle hareket etmesi ciddi yaralanmalara neden olabiliyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), deprem öncesinde evlerde riskli alanların tespit edilmesini ve sarsıntı sırasında Çök-Kapan-Tutun hareketinin uygulanmasını öneriyor.
Depremde Evin En Güvenli Yeri Neresi?
Deprem sırasında herkes için geçerli tek bir güvenli oda veya nokta bulunmuyor. Güvenli alan, evin yapısına, bulunduğunuz konuma ve çevredeki eşyalara göre değişiyor.
AFAD'ın önerilerine göre mümkünse sağlam bir masanın altında korunmak, baş ve boyun bölgesini güvenceye almak ve sarsıntı sona erene kadar bulunduğunuz yerde kalmak gerekiyor.
Güvenli alan belirlenirken özellikle pencerelerden, cam bölmelerden, sabitlenmemiş dolaplardan ve devrilme riski taşıyan eşyalardan uzak durulması önem taşıyor.
Evde sağlam bir masa bulunmuyorsa, düşebilecek ve devrilebilecek nesnelerden uzak, baş ve boynun korunabileceği bir noktada Çök-Kapan-Tutun pozisyonuna geçilmesi öneriliyor.
Ancak evin içinde seçilen hiçbir noktanın bina çökmesine karşı kesin güvenlik sağlayacağı düşünülmemeli.
Deprem Öncesinde Evde Güvenli Alan Nasıl Belirlenir?
Deprem hazırlığının en önemli aşamalarından biri, evin her odasındaki tehlikelerin önceden değerlendirilmesi.
AFAD tarafından önerilen ve tehlike avı olarak adlandırılan yöntemle ev içerisindeki riskler tespit edilebiliyor.
Bu kapsamda evde şu kontroller yapılabilir:
- Salon: Televizyon, kitaplık, vitrin ve yüksek dolapların devrilme ihtimali kontrol edilmeli.
- Yatak odası: Yatağın üzerinde veya hemen yanında düşebilecek ağır eşyalar bulunmamalı.
- Mutfak: Üst dolaplardaki ağır mutfak gereçleri ve sabitlenmemiş beyaz eşyalar değerlendirilmeli.
- Çocuk odası: Dolaplar, raflar ve diğer yüksek mobilyalar uygun şekilde sabitlenmeli.
- Antre ve koridor: Düşebilecek aynalar, dolaplar ve aydınlatma elemanları kontrol edilmeli.
Aile bireylerinin evde en fazla vakit geçirdiği noktalar dikkate alınarak her odada uygun korunma alanları önceden belirlenmeli.
Depremde Kapı Eşiğinde Durmak Güvenli mi?
Deprem sırasında kapı eşiğine geçmenin güvenli olduğuna yönelik yaygın bir inanış bulunuyor.
Ancak modern yapılarda kapı eşikleri her zaman özel bir koruma sağlamıyor.
Üstelik kapının hareket etmesi, çevredeki camların kırılması veya yakınlardaki eşyaların devrilmesi ek tehlikeler oluşturabiliyor.
Bu nedenle deprem anında kapıya koşmak yerine, bulunulan yere yakın güvenli bir noktada Çök-Kapan-Tutun hareketinin uygulanması gerekiyor.
AFAD da sarsıntı sırasında merdivenlere veya çıkış kapılarına yönelmenin tehlikeli olabileceği konusunda uyarıyor.
Depremde Kolon Yanı Güvenli mi?
Deprem sırasında kolonların veya taşıyıcı duvarların yanında durmanın her koşulda güvenli olduğu düşüncesi doğru değil.
Bir binanın deprem performansı; mühendislik tasarımına, kullanılan malzemelere, zemine ve yapısal durumuna bağlı olarak değişiyor.
Kolon yakınında bulunmak, tek başına güvenli bir alan oluşturulduğu anlamına gelmiyor.
Özellikle baş üstünde düşebilecek eşyalar veya çevrede kırılabilecek camlar varsa yaralanma riski devam ediyor.
Bu nedenle yalnızca kolonun bulunduğu yere göre karar vermek yerine, çevresel tehlikeler ve korunma imkânları birlikte değerlendirilmeli.
Deprem Anında Çök-Kapan-Tutun Nasıl Yapılır?
Deprem sırasında uygulanması önerilen temel korunma davranışlarından biri Çök-Kapan-Tutun hareketi.
Bu hareket, sarsıntının neden olduğu düşme ve savrulma riskine karşı kişinin kendisini korumasına yardımcı oluyor.
Çök: Dizlerinizin üzerine çökerek vücudunuzun dengesini koruyun.
Kapan: Başınızı ve ensenizi kollarınızla koruyun. Uygun ve sağlam bir masa varsa altına girin.
Tutun: Korunduğunuz sağlam nesneye tutunun ve sarsıntı sona erene kadar pozisyonunuzu koruyun.
Deprem sırasında ayakta kalmaya çalışmak, koşmak veya dışarı çıkmak için hareket etmek düşme ve yaralanma tehlikesini artırabiliyor.
Depremde Yatak Odasında Olanlar Ne Yapmalı?
Depremler günün her saatinde meydana gelebiliyor. Özellikle gece uykudayken yaşanan sarsıntılarda panikle hareket etmek ek tehlikelere yol açabiliyor.
Yatakta bulunan kişilerin, çevrede üzerlerine düşebilecek ağır bir eşya tehlikesi yoksa yatakta kalarak baş ve boyunlarını yastıkla korumaları öneriliyor.
Bu nedenle yatak odalarında gardıropların ve kitaplıkların uygun şekilde sabitlenmesi, yatağın üzerine ağır tablolar ve aynalar asılmaması önem taşıyor.
Yatağın doğrudan pencere önünde bulunması da kırılan camlar nedeniyle risk oluşturabiliyor.
Depremde Mutfak Neden Riskli Olabilir?
Mutfaklar, deprem sırasında çok sayıda eşyanın hareket edebileceği alanlar arasında bulunuyor.
Tabaklar, bardaklar, tencereler, küçük ev aletleri ve üst dolaplarda bulunan ağır eşyalar sarsıntıyla birlikte düşebiliyor.
Buzdolabı ve yüksek mutfak dolapları da sabitlenmediğinde devrilme tehlikesi oluşturabiliyor.
Bu nedenle mutfakta deprem hazırlığı yapılırken ağır eşyaların alt raflara yerleştirilmesi ve devrilebilecek mobilyaların sabitlenmesi gerekiyor.
Sarsıntı başladığında ise öncelik, düşebilecek eşyalardan uzaklaşarak mümkün olan en yakın güvenli noktada korunmak olmalı.
Depremde Pencere ve Balkonlardan Uzak Durun!
Deprem anında en sık yapılan hatalardan biri, dışarıyı görmek veya binayı terk etmek amacıyla pencere ve balkonlara yönelmek.
Sarsıntı sırasında camların kırılması ve yapı parçalarının düşmesi ciddi yaralanmalara yol açabiliyor.
Balkonlardan atlamak veya merdivenlere koşmak ise hayati risk oluşturabiliyor.
AFAD, bina içerisindeyken sarsıntı devam ettiği sürece dışarı çıkmaya çalışılmamasını, asansör kullanılmamasını ve güvenli bir yerde korunulmasını öneriyor.
Evdeki Hangi Eşyalar Depremde Tehlike Oluşturuyor?
Ev içerisindeki birçok eşya normal zamanlarda zararsız görünse de şiddetli sarsıntı sırasında ciddi risk oluşturabiliyor.
Özellikle yüksek ve ağır mobilyaların devrilmesi, raflardaki eşyaların düşmesi ve cam yüzeylerin kırılması yaralanmalara neden olabiliyor.
Bu nedenle şu önlemler önem taşıyor:
- Kitaplık, gardırop ve yüksek dolapları uygun bağlantılarla duvara sabitlemek.
- Ağır eşyaları mümkün olduğunca alt raflarda saklamak.
- Televizyon ve büyük elektronik cihazları devrilmeye karşı güvenceye almak.
- Ağır tabloları, aynaları ve rafları yatakların üzerine yerleştirmemek.
- Avize ve aydınlatma elemanlarının bağlantılarını kontrol etmek.
- Acil çıkış güzergâhlarını eşyalardan arındırmak.
Bu önlemler binanın taşıyıcı güvenliğinin yerini tutmasa da ev içerisindeki yaralanma risklerini azaltmaya yardımcı olabiliyor.
Çocuklar İçin Depremde Güvenli Alan Nasıl Hazırlanmalı?
Çocukların deprem sırasında nasıl davranacaklarını önceden öğrenmeleri büyük önem taşıyor.
Ailelerin çocuk odalarında devrilebilecek mobilyaları sabitlemesi ve yatak çevresindeki riskleri ortadan kaldırması gerekiyor.
Çocuklara yaşlarına uygun bir dille Çök-Kapan-Tutun hareketi öğretilmeli.
Ayrıca aile bireylerinin düzenli aralıklarla deprem tatbikatı yapması, çocukların olası bir sarsıntıda nasıl hareket edeceklerini öğrenmesine yardımcı olabiliyor.
Özellikle küçük çocuklar için deprem anında yakınlarında bulunan yetişkinlerin yönlendirmesi önem taşıyor.
Deprem Çantası Evde Nereye Konulmalı?
Deprem hazırlığında yalnızca güvenli korunma alanlarının belirlenmesi yeterli değil. Sarsıntı sonrasında ihtiyaç duyulabilecek temel malzemelerin de önceden hazırlanması gerekiyor.
Afet ve acil durum çantasında içme suyu, dayanıklı gıdalar, el feneri, düdük, ilk yardım malzemeleri, gerekli ilaçlar ve kişisel ihtiyaç ürünleri bulunmalı.
Çanta, tahliye sırasında kolayca alınabilecek, ulaşılabilir ve güvenli bir noktada saklanmalı.
Ancak deprem sırasında çantaya ulaşmak için ev içerisinde koşulmamalı. Öncelik her zaman sarsıntı bitene kadar korunmak olmalı.
Deprem Bittikten Sonra Hemen Dışarı Çıkılmalı mı?
Sarsıntı sona erdiğinde öncelikle kişinin kendisinin ve çevresindekilerin yaralanıp yaralanmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
Bulunulan ortamda gaz kaçağı, yangın, elektrik tehlikesi veya yapısal hasar gibi riskler varsa dikkatli olunmalı.
Koşullar güvenliyse ve tahliye mümkünse bina merdivenlerden, asansör kullanılmadan terk edilmeli.
Ardından önceden belirlenen afet ve acil durum toplanma alanına gidilmeli.
Hasar görmüş binalara yetkililer güvenli olduğunu bildirmeden yeniden girilmemesi gerekiyor.
Depreme Hazırlıkta En Önemli Adım: Önceden Plan Yapmak
Deprem anında doğru davranışların uygulanabilmesi için hazırlıkların afet yaşanmadan önce yapılması gerekiyor.
Aile bireylerinin evdeki tehlikeleri birlikte belirlemesi, güvenli korunma noktalarını öğrenmesi ve düzenli tatbikat yapması önemli bir avantaj sağlayabiliyor.
Bununla birlikte ev içerisinde alınan önlemlerin, binanın depreme dayanıklı olduğu anlamına gelmediği unutulmamalı.
Yapısal güvenlik konusunda şüphe bulunan binaların yetkin mühendisler tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Depremde evin en güvenli yerini belirlerken temel kural; devrilebilecek ve düşebilecek eşyalardan uzak durmak, baş ve boynu koruyabilecek sağlam bir nokta seçmek ve sarsıntı boyunca Çök-Kapan-Tutun hareketini uygulamak. Önceden yapılan hazırlıklar, deprem anında yaralanma riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
