Deprem Büyüklüğü ile Şiddeti Arasındaki Fark Nedir?

Depremle ilgili açıklamalarda en fazla karıştırılan kavramların başında “büyüklük” ve “şiddet” geliyor. Depremin büyüklüğü, deprem sırasında açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür. Depremin kaynağına ilişkin fiziksel bir değeri ifade eder. Depremin şiddeti ise sarsıntının belirli bir yerde insanlar, yapılar ve çevre üzerinde oluşturduğu etkinin derecesini gösterir. Başka bir ifadeyle bir depremin büyüklüğü için tek bir değer açıklanırken, şiddeti bulunduğunuz yere göre değişebilir.

Depremin büyüklüğü, yer kabuğundaki kırılma sırasında ortaya çıkan enerjinin bilimsel yöntemlerle hesaplanan değeridir. Sismometre adı verilen cihazlar yer hareketlerini kaydeder. Bu kayıtlar kullanılarak depremin büyüklüğü hesaplanır. Günümüzde büyük depremlerin büyüklüğünün belirlenmesinde yaygın olarak moment büyüklüğü (Mw) kullanılır.

Deprem haberlerinde “5,2 büyüklüğünde deprem” veya “7,0 büyüklüğünde deprem” şeklindeki ifadeler, depremin kaynağında açığa çıkan enerjiye ilişkin ölçümü anlatır.

Deprem şiddeti ise sarsıntının belirli bir noktada ne kadar etkili olduğunu ifade eder. Deprem şiddeti, sarsıntıyı yaşayan insanların sarsıntıyı nasıl hissettiği, binalarda meydana gelen hasarlarla netlik kazanır. Bu nedenle aynı deprem için farklı bölgelerde farklı şiddet değerleri ortaya çıkabilir.

Örneğin depremin merkezine yakın bir bölgede sarsıntı çok güçlü hissedilirken daha uzaktaki bir şehirde daha hafif hissedilebilir.

Bir depremin şiddeti birçok etkene bağlı olarak değişebilir. Depremin merkez üssüne olan uzaklık, depremin derinliği, zeminin yapısı ve binaların dayanıklılığı hissedilen sarsıntının ve meydana gelen hasarın düzeyini etkileyebilir. Özellikle gevşek veya yumuşak zeminlerin bulunduğu bazı bölgelerde deprem dalgalarının etkisi daha fazla hissedilebilir.

Bu nedenle birbirine yakın iki bölgede bile aynı deprem farklı etkiler yaratabilir.

Evet. Bir depremin büyüklüğü, depremin kaynağındaki enerjiyle ilişkili tek bir değerdir. Örneğin bir deprem 6,5 büyüklüğündeyse depremin büyüklüğü bulunduğunuz şehre göre değişmez.

Ancak depremin oluşturduğu şiddet ve hissedilme düzeyi konuma göre değişebilir. Bu ayrım, büyüklük ve şiddet kavramları arasındaki en temel farktır.

Deprem sırasında oluşan sismik dalgalar, sismometreler tarafından kaydedilir.

Bilim insanları bu kayıtların yanı sıra faydaki kırılma alanı, yer değiştirme miktarı ve kayaçların fiziksel özellikleri gibi verileri kullanarak depremin büyüklüğünü hesaplayabilir.

Küçük ve orta büyüklükteki depremlerde farklı büyüklük ölçüm yöntemleri kullanılabilirken, büyük depremlerde moment büyüklüğü yöntemi daha güvenilir sonuçlar verebilir.

Deprem büyüklüğü denildiğinde kamuoyunda hâlâ sık sık “Richter ölçeği” ifadesi kullanılıyor. Richter ölçeği, depremlerin büyüklüğünü ölçmek amacıyla geliştirilen yöntemlerden biridir. Ancak günümüzde özellikle büyük depremlerin değerlendirilmesinde moment büyüklüğü ölçeği daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle resmi açıklamalarda sık sık Mw ifadesine rastlanır.

Depremin şiddeti doğrudan cihazla ölçülen tek bir enerji değeri değildir. Şiddetin belirlenmesinde sarsıntının insanlar tarafından nasıl hissedildiği, eşyalara ve yapılara etkisi ile ortaya çıkan hasarın düzeyi değerlendirilir.

Deprem şiddetini sınıflandırmak amacıyla farklı şiddet ölçekleri kullanılabilir. Bunların arasında Mercalli temelli ölçekler de bulunur. Şiddet derecesi arttıkça sarsıntının çevre ve yapılar üzerindeki etkisi de artar.

Bursa’da Hava Nasıl Olacak? 22 Eylül Günlük Hava Durumu Tahmini

İçeriği Görüntüle

Deprem büyüklüğü ölçeği doğrusal değildir. Büyüklükte meydana gelen bir birimlik artış, sismik dalga genliğinde yaklaşık 10 kat artış anlamına gelir. Açığa çıkan enerji açısından ise fark yaklaşık 32 kattır. Bu nedenle 7 büyüklüğündeki bir deprem, 6 büyüklüğündeki bir depremden yalnızca “bir puan” daha büyük olarak değerlendirilmemelidir. Aradaki enerji farkı oldukça yüksektir.