Türkiye'de meydana gelen depremler, afet anında doğru davranışların ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Özellikle çok katlı binalarda yaşayan vatandaşlar, sarsıntı başladığında nasıl hareket etmeleri gerektiğini merak ediyor.
Deprem sırasında yapılan en tehlikeli hatalardan biri ise paniğe kapılarak balkona yönelmek oluyor. Bazı kişiler açık havaya çıkmanın daha güvenli olduğunu düşünse de balkonlar, deprem anında ciddi yaralanma ve düşme risklerinin bulunduğu alanlar arasında yer alıyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), deprem sırasında balkonlara çıkılmaması, merdivenlere koşulmaması ve asansörlerin kullanılmaması gerektiğini özellikle vurguluyor.
DEPREM SIRASINDA BALKONA ÇIKMAK NEDEN TEHLİKELİ?
Deprem sırasında binalar, sismik dalgaların etkisiyle farklı yönlerde hareket ediyor. Bu hareketlilik, balkonlarda bulunan kişilerin dengelerini kaybetmelerine neden olabiliyor.
Özellikle yüksek katlarda balkon korkuluklarına tutunmak veya açık alana doğru hareket etmek ciddi düşme tehlikesi oluşturuyor.
Ayrıca deprem sırasında bina cephelerinden kopabilecek sıva, cam, kaplama ve diğer yapı parçaları da balkonlarda bulunan kişiler için risk oluşturabiliyor.
Balkonların yapısal özellikleri ve binanın mevcut durumu da tehlikenin boyutunu etkileyebiliyor. Özellikle hasarlı veya taşıyıcı bağlantıları zayıflamış balkonlarda sarsıntı sırasında yapısal sorunlar ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle balkona çıkmak, depremden korunmak için güvenli bir yöntem olarak kabul edilmiyor.
DEPREMDE BALKON ÇÖKEBİLİR Mİ?
Deprem sırasında balkonların zarar görmesi veya bazı durumlarda çökmesi mümkün olabiliyor.
Özellikle binadan dışarı doğru uzanan konsol balkonların güvenliği, taşıyıcı sistemin tasarımına, kullanılan malzemelere, yapım kalitesine ve mevcut hasarlara bağlı olarak değişiyor.
Deprem yönetmeliklerine uygun şekilde tasarlanmış ve inşa edilmiş balkonlar belirli yük ve deprem etkileri dikkate alınarak yapılıyor. Ancak bu durum, her balkonun her depremde tamamen güvenli olacağı anlamına gelmiyor.
Özellikle eski, bakımsız veya daha önce hasar görmüş yapılarda risklerin uzmanlar tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
BALKONDAN ATLAMAK HAYATİ TEHLİKE OLUŞTURUYOR
Deprem sırasında yapılan bir diğer tehlikeli davranış ise balkon veya pencerelerden atlayarak binayı terk etmeye çalışmak.
AFAD, sarsıntı sırasında balkonlardan ve pencerelerden kesinlikle atlanmaması gerektiğini belirtiyor.
Yüksekten atlamak; ciddi kırıklara, omurga yaralanmalarına, kalıcı sakatlıklara ve yaşam kaybına neden olabiliyor.
Üstelik binanın dışında bulunmak da her zaman güvenli değil. Deprem sırasında cephe kaplamaları, camlar ve diğer yapı parçaları düşebildiğinden bina çevresi de tehlikeli hale gelebiliyor.
Bu nedenle sarsıntı devam ederken balkondan atlamak veya dışarı çıkmaya çalışmak yerine bulunduğunuz yerde güvenli şekilde korunmak gerekiyor.
DEPREM ANINDA EVİN EN GÜVENLİ YERİ NERESİ?
Deprem sırasında evde bulunan kişilerin öncelikle camlardan, pencerelerden, devrilebilecek dolaplardan ve düşme tehlikesi taşıyan eşyalardan uzak durması öneriliyor.
AFAD'ın açıklamalarına göre güvenli bir noktada Çök-Kapan-Tutun hareketi uygulanmalı.
Bu hareket sırasında kişinin dizlerinin üzerine çökmesi, başını ve ensesini koruyacak şekilde kapanması ve mümkünse sağlam bir nesneye tutunması gerekiyor.
Sağlam bir masa varsa altına girerek korunmak tercih edilebilir. Ancak sarsıntı sırasında başka bir odaya veya uzak bir noktaya koşmak yeni riskler oluşturabileceğinden hareketlerin kontrollü olması önem taşıyor.
ÇÖK-KAPAN-TUTUN HAREKETİ NASIL YAPILIR?
Deprem anında uygulanması önerilen Çök-Kapan-Tutun yöntemi üç temel adımdan oluşuyor.
Çök: Dengenizi kaybetmemek için dizlerinizin üzerine çökün.
Kapan: Başınızı ve ensenizi kollarınızla veya uygun bir koruyucu nesneyle koruyun.
Tutun: Güvenli bir şekilde tutunabileceğiniz sağlam bir nesne varsa sarsıntı sona erene kadar tutunmaya devam edin.
Bu yöntemin amacı, deprem sırasında düşme ve üzerinize eşya devrilmesi gibi risklerden kaynaklanabilecek yaralanmaları azaltmak.
DEPREM SIRASINDA MERDİVENLERE KOŞMAK DOĞRU MU?
Deprem anında balkona yönelmek kadar merdivenlere koşmak da tehlikeli olabiliyor.
Sarsıntı sırasında yürümek veya koşmak zorlaşabiliyor. Merdivenlerde dengenin kaybedilmesi, düşme ve yaralanma riskini artırıyor.
AFAD, deprem sırasında çıkışlara doğru koşulmamasını ve asansör kullanılmamasını öneriyor.
Bina içerisinde bulunan kişilerin genel olarak sarsıntı bitene kadar güvenli bir noktada korunmaları gerekiyor.
DEPREM SIRASINDA BALKONDAYSANIZ NE YAPMALISINIZ?
Deprem başladığında zaten balkonda bulunan kişiler için durum farklı değerlendirilmeli.
Öncelikle balkon korkuluklarından, camlardan, saksılardan ve düşebilecek eşyalardan uzak durulması önem taşıyor.
Mümkünse güvenli bir noktada alçalarak baş ve boyun korunmalı. Sarsıntının şiddetli olduğu sırada koşarak kapıya ulaşmaya çalışmak veya balkondan atlamak ciddi tehlike oluşturabilir.
Sarsıntı sona erdikten sonra, geçiş yolunun güvenli olduğu değerlendirilebiliyorsa balkon terk edilmeli.
DEPREM BİTTİKTEN SONRA NE YAPILMALI?
Sarsıntı sona erdiğinde ilk olarak kişinin kendisinde veya çevresindekilerde yaralanma olup olmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
Ardından bina içerisindeki olası hasarlar ve gaz kaçağı gibi tehlikeler dikkate alınmalı.
Güvenli tahliye mümkünse merdivenler kullanılarak bina terk edilmeli ve önceden belirlenen afet toplanma alanına gidilmeli.
Hasar görmüş binalara yetkililerin güvenli olduğunu bildirmesi olmadan yeniden girilmemesi büyük önem taşıyor.
Artçı depremlerin yaşanabileceği de unutulmamalı.
AFAD'DAN DEPREM ANINDA HAYAT KURTARAN UYARILAR
AFAD'ın deprem sırasında yapılması gerekenlere ilişkin açıklamalarında özellikle balkon, pencere, merdiven ve asansörlerden uzak durulması gerektiği belirtiliyor.
Deprem anında paniğe kapılarak dışarı çıkmaya çalışmak yerine, güvenli bir noktada Çök-Kapan-Tutun hareketinin uygulanması öneriliyor.
Ayrıca evlerde ağır eşyaların sabitlenmesi, acil durum planlarının hazırlanması ve aile bireyleriyle düzenli deprem tatbikatı yapılması, afetlere karşı hazırlıklı olmanın önemli adımları arasında bulunuyor.
Deprem sırasında balkona çıkmak güvenli bir kaçış yolu değil. Sarsıntı anında doğru korunma davranışlarını uygulamak, düşme ve yaralanma riskini azaltarak hayat kurtarabilir.
