Türkiye dünyanın en aktif deprem kuşaklarından birinde yer alırken, afet sırasında yapılan yanlışlar çoğu zaman yıkımın kendisinden bile daha tehlikeli olabiliyor. Deprem anında panik, yanlış yönlendirme ve bilgi eksikliği nedeniyle yapılan hatalar, yaşam kayıplarının en önemli sebepleri arasında gösteriliyor. Uzmanlara göre depremle ilgili doğru davranış modellerini bilmek hayati önem taşırken, toplumda hâlâ yaygın olan yanlış uygulamalar büyük risk oluşturuyor.
Aşağıda deprem sırasında en sık yapılan ve ölümcül sonuçlara yol açabilen 10 kritik hata yer alıyor:
- Paniğe Kapılıp Koşmak
Deprem anında refleks olarak kapıya koşmak, merdivenlere yönelmek veya dışarı çıkmaya çalışmak en tehlikeli davranışlardan biri. Sarsıntı sırasında düşerek, savrularak veya yıkılan eşyalara çarparak ağır yaralanmalar görülebiliyor.
- Merdivenlere Ya da Asansöre Yönelmek
Merdivenler ilk yıkılan bölümlerden biridir. Asansör ise deprem sırasında sıkışabilir veya kablo kopmasıyla düşebilir. Bu nedenle sarsıntı geçene kadar her ikisinden de uzak durmak gerekiyor.
- Balkona, Pencereye Koşmak
Bazı kişiler paniğin etkisiyle balkona çıkarak dışarıyı kontrol etmeye çalışıyor. Balkon ve pencere çevreleri depremin ilk zarar verdiği bölgeler arasında olduğu için ölümcül risk taşıyor.
- Evin İçinde Koşarak Yer Değiştirmek
Eşyaların savrulduğu, dolapların devrildiği bir ortamda koşarak odadan odaya geçmeye çalışmak ciddi yaralanmalara neden oluyor. Uzmanlar, bulunduğunuz yerde “çök–kapan–tutun” hareketini yapmanın en güvenli yöntem olduğunu vurguluyor.
- Dolap ve Cam Eşya Yanında Durmak
Deprem sırasında cam vitrinler, televizyonlar, yüksek dolaplar düşerek ağır yaralanmalara yol açabiliyor. Bu nedenle sağlam bir koltuk, iç duvar dibi veya masa altı gibi güvenli bölgelerde durmak hayat kurtarıyor.
- Yanlış “Hayat Üçgeni” Uygulaması Yapmak
Düzgün yapılmamış eşyaların yanında hayat üçgeni uygulamaya çalışmak, çökme sırasında kişinin ezilmesine neden olabilir. Bu yöntem ancak ağır, devrilmeyecek eşyalar yanında doğru şekilde uygulanmalı.
- Araba Kullanırken Fren Yapmak
Depremi araç kullanırken hisseden bazı sürücüler panikle ani fren yapıyor. Bu ani frenler arkadan çarpmalara ve zincirleme kazalara yol açabiliyor. Doğru olan, aracı güvenli bir noktaya çekip kontağı kapatarak beklemek.
- Eşyaları Sabitlememek
Deprem anında hataya dönüşen en büyük eksiklerden biri de mobilyaların sabitlenmemiş olması. Yüksek dolaplar, televizyondan kitaplıklara kadar birçok eşya devrilerek ölümcül sonuçlar doğurabilir.
- Elektrik ve Doğalgazı Kontrol Ederken Yanlış Hamleler
Sarsıntı geçer geçmez elektrik düğmelerine dokunmak, kıvılcım oluşturma riskine sahiptir. Aynı şekilde kontrolsüz doğalgaz işlemleri patlama veya yangınlara yol açabilir.
- Sosyal Medyadan Yanlış Bilgi Yaymak
Deprem anında panikle sosyal medyadan teyitsiz bilgi paylaşmak, hem insanların korkuya kapılmasına hem de yardım ekiplerinin çalışmalarının aksamasına neden olabiliyor.
Uzmanlar Uyarıyor: Panik Değil Bilgi Kurtarır
Deprem sırasında yapılması gerekenler kadar yapılmaması gerekenleri bilmek de en az hayat kurtarma kadar önem taşıyor. Uzmanlar, toplumun doğru bilgiyle donatılmasının, afetlerde can kaybını azaltmanın en temel yolu olduğunu belirtiyor.
Ömer Faruk KARATOSUN