Balıkesir Üniversitesi Savaştepe Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi’nin yürütücülüğünü yaptığı araştırma, farklı üniversite ve bölümlerden akademisyenlerin katkısıyla gerçekleştirildi.
Çalışmada Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi’nin yanı sıra BAÜN Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalından Dr. Öğr. Üyesi Hasan Susar ve Prof. Dr. İzzet Karahan, BAÜN Sağlık Bilimleri Enstitüsü mezunu Dr. Çağla Çelebi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Anabilim Dalından Doç. Dr. Özhan Karataş ile BAÜN Kepsut Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümünden Doç. Dr. Orkun Babacan yer aldı.
“Comparative Evaluation of Nephrotoxicity and Antibacterial Activity of Free and Liposomal Gentamicin in Rats: Biochemical, Molecular and Histopathological Analysis” başlıklı çalışma, Journal of Liposome Research dergisinde yayımlandı.
GENTAMİSİNİN EN ÖNEMLİ SORUNLARINDAN BİRİ BÖBREK TOKSİSİTESİ
Araştırmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, gentamisinin ciddi bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde yaygın olarak kullanılan etkili bir aminoglikozid antibiyotik olduğunu belirtti.
Ancak ilacın özellikle doz ve kullanım süresine bağlı olarak böbreklerde toksik etkilere yol açabilmesinin klinik kullanım açısından önemli bir sorun oluşturduğuna dikkat çekildi.
Bu nedenle bilim insanları, gentamisinin bakterilere karşı güçlü etkisini mümkün olduğunca korurken böbrekler üzerindeki istenmeyen etkilerini azaltabilecek yeni ilaç taşıma sistemleri üzerinde yoğunlaştı.
SERBEST VE LİPOZOMAL GENTAMİSİN KARŞILAŞTIRILDI
Araştırmada gentamisinin özel bir lipozomal taşıma sistemi içerisinde uygulanmasının böbrek toksisitesine etkisi ayrıntılı biçimde incelendi.
Serbest gentamisin ile lipozomal gentamisin; böbrek fonksiyonları, oksidatif stres, inflamasyon, böbrek hasarı göstergeleri, moleküler değişiklikler ve histopatolojik bulgular açısından karşılaştırıldı. Aynı zamanda iki formülasyonun antibakteriyel etkinlikleri de değerlendirildi.
Elde edilen deneysel sonuçlarda serbest gentamisin uygulamasının böbrek fonksiyonlarında bozulmalara neden olduğu, oksidatif stres, inflamasyon ve böbrek hasarıyla ilişkili göstergeleri artırdığı belirlendi.
LİPOZOMAL FORMÜLASYON BÖBREK HASARINI HAFİFLETTİ
Gentamisinin lipozomal formda uygulanmasında ise söz konusu olumsuz değişikliklerin önemli ölçüde hafiflediği tespit edildi.
Biyokimyasal verilerin yanı sıra moleküler ve histopatolojik incelemelerin de lipozomal formülasyonun gentamisine bağlı nefrotoksisiteyi azaltma potansiyelini desteklediği bildirildi.
Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri de böbrek üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılırken antibiyotiğin mikroorganizmalara karşı etkinliğinin büyük ölçüde korunabilmesi oldu.
- COLI’YE KARŞI ETKİNLİĞİNİ KORUDU
Antimikrobiyal analizlerde lipozomal gentamisinin Escherichia coli’ye karşı etkinliğini koruduğu görüldü. Staphylococcus aureus’a karşı ise serbest gentamisine kıyasla etkinlikte sınırlı bir azalma tespit edildi.
Bu sonuçlar, lipozomal ilaç taşıma sistemlerinin bir yandan antibiyotik etkinliğinin korunmasına yardımcı olurken diğer yandan ilaca bağlı yan etkilerin azaltılmasında önemli bir seçenek olabileceğini ortaya koydu.
GELECEKTEKİ TEDAVİLER İÇİN DİKKAT ÇEKEN POTANSİYEL
Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, çalışmanın sonuçlarının lipozomal enkapsülasyon yönteminin gentamisinin antimikrobiyal etkisini büyük ölçüde muhafaza ederken böbrek üzerindeki toksik etkilerinin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini gösterdiğini ifade etti.
Araştırmanın, mevcut antibiyotiklerin güçlü tedavi edici özelliklerinden yararlanılırken istenmeyen yan etkilerin azaltılmasına yönelik yeni nesil ilaç taşıma sistemlerinin geliştirilmesi açısından önemli bilimsel veriler sunduğu belirtildi.
Çalışmadan elde edilen sonuçların ileri araştırmalarla desteklenmesi halinde lipozomal ilaç teknolojilerinin gelecekte daha güvenli antibiyotik tedavilerinin geliştirilmesine katkıda bulunabileceği değerlendiriliyor.
Ömer Faruk KARATOSUN
