Milli İstihbarat Akademisi, NATO’nun değişen güvenlik anlayışını ve Türkiye’nin ittifak içerisindeki konumunu değerlendiren “Ankara Zirvesi, NATO 3.0 Tartışmaları ve Türkiye” başlıklı raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, küresel güvenlik ortamında yaşanan dönüşümün NATO’yu yeni bir yapılanmaya zorladığı belirtilirken, Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi’nin ittifakın geleceğini şekillendirecek kritik toplantılardan biri olacağı ifade edildi.
Raporda, Soğuk Savaş sonrası oluşan güvenlik düzeninin yerini çok kutuplu, hibrit tehditlerin öne çıktığı ve belirsizliklerin arttığı yeni bir döneme bıraktığı kaydedildi. Çin’in yükselişi, Rusya-Ukrayna savaşı ile ABD, İsrail ve İran ekseninde yaşanan gelişmelerin uluslararası güvenlik anlayışını köklü şekilde değiştirdiği vurgulandı.
Güvenlik artık sadece askeri güçten ibaret değil
Raporda, günümüzde güvenliğin yalnızca askeri kapasiteyle açıklanamayacağına dikkat çekildi. Siber saldırılar, dezenformasyon faaliyetleri, enerji güvenliği, kritik altyapılar, yapay zeka teknolojileri ve toplumsal dayanıklılığın yeni güvenlik mimarisinin temel unsurları haline geldiği belirtildi.
Milli İstihbarat Akademisi, hibrit tehditlerin artık devletler arasındaki rekabetin kalıcı araçlarından biri olduğunu belirterek, ulusal güvenlik anlayışının askeri, ekonomik, teknolojik ve toplumsal unsurları kapsayan bütüncül bir yapıya dönüştüğünü ifade etti.
NATO 3.0 dönemi öne çıkıyor
Raporda, NATO’nun yeni dönemi “NATO 3.0” kavramı çerçevesinde değerlendirildi. Bu yaklaşımın resmi bir NATO tanımı olmadığı belirtilirken, ittifakın değişen tehditlere uyum sağlama sürecini açıklayan analitik bir çerçeve olduğu ifade edildi.
Yeni dönemde kolektif savunmanın yeniden ön plana çıktığı, bunun yanında siber alan, uzay, elektromanyetik spektrum ve bilgi güvenliği gibi başlıkların NATO’nun temel güvenlik alanları arasına girdiği kaydedildi.
Külfet paylaşımından stratejik özerkliğe
Raporda, NATO içerisindeki tartışmaların artık yalnızca savunma bütçeleriyle sınırlı olmadığı vurgulandı. Hangi ülkenin hangi tehdide karşı hangi kapasiteyi geliştireceği ve kriz anlarında hangi sorumluluğu üstleneceğinin yeni dönemin en önemli gündem maddeleri arasında yer aldığı belirtildi.
ABD’nin stratejik önceliğini Asya-Pasifik’e kaydırmasının ardından Avrupa güvenliğinde yeni bir görev dağılımının kaçınılmaz hale geldiği ifade edilirken, stratejik özerklik kavramının NATO 3.0 tartışmalarının merkezinde yer aldığına dikkat çekildi.
Türkiye’nin rolü daha da güçleniyor
Raporda Türkiye’nin NATO’nun yeni güvenlik anlayışında kritik konuma sahip ülkeler arasında bulunduğu vurgulandı. Türkiye’nin kendi savunma kapasitesini geliştirebilen, hibrit tehditlerle etkin mücadele yürütebilen ve stratejik özerkliğini ittifakın gücüne dönüştürebilen bir müttefik olduğu belirtildi.
Türkiye’nin Karadeniz’den Orta Doğu’ya kadar uzanan geniş coğrafyada aynı anda güvenlik üretebildiği ifade edilirken, doğu ve güney kanatlarının güvenlik ihtiyaçlarını birlikte okuyabilen az sayıdaki NATO ülkelerinden biri olduğu kaydedildi.
Savunma sanayisi ve MİT vurgusu
Raporda, Türkiye’nin savunma sanayisinde son yıllarda kaydettiği gelişmelerin NATO’nun üretim ve sürdürülebilirlik hedefleriyle doğrudan örtüştüğü belirtildi.
İnsansız hava araçları, elektronik harp sistemleri, radar teknolojileri, kara ve deniz platformları ile yapay zeka destekli komuta-kontrol sistemlerinde elde edilen başarıların Türkiye’nin ittifak içerisindeki stratejik değerini artırdığı ifade edildi.
Ayrıca Milli İstihbarat Teşkilatı’nın güçlenen operasyonel kapasitesinin, NATO içerisindeki istihbarat paylaşımına önemli katkılar sunduğu değerlendirmesine yer verildi.
Ankara Zirvesi kritik kararların adresi olacak
Raporda, Ankara Zirvesi’nin yalnızca mevcut krizlerin ele alınacağı diplomatik bir toplantı olmayacağı, NATO’nun yeni güvenlik paradigmasının şekilleneceği önemli bir dönemeç olacağı ifade edildi.
Zirvede savunma harcamaları, üretim kapasitesi, ABD-Avrupa görev paylaşımı, doğu ve güney kanatlarının güvenlik dengesi, yapay zeka, siber güvenlik, uzay güvenliği ve yeni nesil teknolojilerin öncelikli gündem başlıkları arasında yer alacağı belirtildi.
Türkiye için stratejik fırsat
Milli İstihbarat Akademisi’nin raporunda, Ankara Zirvesi’nin Türkiye açısından yalnızca ev sahipliği yapılan bir organizasyon olmadığına dikkat çekildi. Türkiye’nin NATO’nun yeni güvenlik mimarisinin şekillenmesinde söz sahibi olabilecek ülkeler arasında bulunduğu belirtilirken, savunma sanayisi iş birliklerinin artırılması, terörle mücadelede müttefik dayanışmasının güçlendirilmesi ve hibrit tehditlere karşı ortak dayanıklılık mekanizmalarının geliştirilmesinin öncelikli başlıklar arasında yer aldığı ifade edildi.
Raporun sonuç bölümünde ise NATO’nun yeni dönemde güçlü ve etkili bir ittifak olarak varlığını sürdürebilmesinin; savunma harcamalarını gerçek kapasiteye dönüştürebilmesine, doğu ve güney kanatları arasında dengeli bir güvenlik anlayışı kurabilmesine ve kolektif dayanıklılığı savunma stratejisinin merkezine yerleştirebilmesine bağlı olduğu değerlendirmesine yer verildi.
İHA