İleri yaşlarda görülen denge problemleri, günlük yaşam kalitesini düşürmenin yanı sıra ciddi düşmelere, kırıklara ve hastane yatışlarına neden olabiliyor. Uzmanlar, denge kaybının yalnızca yaşlanmaya bağlı olmadığını, susuzluk, bazı hastalıklar, ani hareketler, stres ve yanlış yaşam alışkanlıklarının da bu riski artırdığını belirtiyor.
Sağlıklı bir yaşam için vücudun fiziksel, zihinsel ve hormonal dengesinin korunmasının büyük önem taşıdığına dikkat çeken uzmanlar, özellikle yaşlı bireylerin alacağı basit önlemler sayesinde ciddi kazaların önüne geçebileceğini ifade ediyor.
Denge neden bozuluyor?
Vücudun ağırlık merkezini koruyabilmesi için beyin, kaslar, sinir sistemi ve iç kulak başta olmak üzere birçok sistemin uyum içinde çalışması gerekiyor. Bu sistemlerden herhangi birinde yaşanan sorun denge kaybına yol açabiliyor.
Bunun yanında;
- İleri yaş,
- Beyin ve sinir sistemi hastalıkları,
- Kas güçsüzlüğü,
- Susuz kalmak,
- Tuz eksikliği,
- Aşırı sıcak hava,
- Uykusuzluk,
- Yoğun stres,
- Ani hareketler
denge bozukluğunu tetikleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.
Ani ayağa kalkmayın
Uzmanların en önemli uyarılarından biri ise ani hareketlerden kaçınılması yönünde.
Özellikle sabah yataktan kalkarken veya uzun süre oturduktan sonra bir anda ayağa kalkmanın baş dönmesine ve denge kaybına neden olabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle yataktan kalkmadan önce 1-2 dakika yatağın kenarında oturulması, vücudun dolaşım sisteminin normale dönmesi açısından büyük önem taşıyor.
Banyoda tutunma barları hayat kurtarabilir
İleri yaş grubunda en sık görülen ev kazalarının başında banyoda yaşanan düşmeler geliyor.
Bu nedenle uzmanlar;
- Banyoya,
- Tuvalete,
- Koridorlara,
- Yatak odasına
tutunma barları yerleştirilmesini öneriyor.
Tutunarak hareket etmek, düşme riskini önemli ölçüde azaltırken özellikle tek başına yaşayan yaşlılar için hayati önem taşıyor.
Ev kazalarına karşı dikkat edilmesi gerekenler
Denge kaybı yaşayan kişiler için ev ortamındaki küçük ayrıntılar büyük risk oluşturabiliyor.
Uzmanlar şu konulara dikkat edilmesini öneriyor:
- Kaygan zeminlerden kaçınılmalı.
- Islak zemin hemen kurulanmalı.
- Halı kenarları sabitlenmeli.
- Yerde kablo veya takılabilecek eşyalar bırakılmamalı.
- Ani dönüşlerden kaçınılmalı.
- Merdivenlerde mutlaka korkuluk kullanılmalı.
Bu önlemler, özellikle ileri yaş grubunda meydana gelen düşmelerin büyük bölümünü önleyebiliyor.
Egzersiz dengeyi güçlendiriyor
Kasların güçlü olması, vücudun dengesini korumasında en önemli etkenlerden biri olarak gösteriliyor.
Uzmanlara göre düzenli yürüyüş yapmak, denge egzersizleri uygulamak ve fizyoterapist eşliğinde çalışmak denge sistemini güçlendiriyor.
Özellikle ev tipi kondisyon bisikletlerinin ileri yaş bireyleri için güvenli bir egzersiz alternatifi olduğu belirtiliyor.
Bu egzersizler;
- Kas gücünü artırıyor,
- Kan dolaşımını destekliyor,
- Düşme riskini azaltıyor,
- Hareket kabiliyetini geliştiriyor.
Susuzluk dengeyi bozabiliyor
Yaz aylarında sıcak havayla birlikte artan sıvı kaybı, denge problemlerinin en önemli nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, vücudun susuz kalmasının yani dehidrasyonun beyin fonksiyonlarını ve sinir sistemini olumsuz etkilediğini belirtiyor.
Yeterli miktarda su tüketilmesi, gerektiğinde mineralli su tercih edilmesi ve sıcak havalarda sıvı kaybının önlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Aşırı sıcak havalarda risk daha da yükseliyor
Yüksek sıcaklıklar yalnızca güneş altında değil, gölgede otururken bile yaşlı bireylerde denge kaybına neden olabiliyor.
Uzmanlar özellikle yaz aylarında:
- Günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkılmamasını,
- Serin ortamlarda bulunulmasını,
- Bol sıvı tüketilmesini,
- Güneş çarpmasına karşı dikkatli olunmasını öneriyor.
Sıcak çarpmasının ani gelişebileceği ve denge kaybıyla birlikte bayılmalara yol açabileceği belirtiliyor.
Stres ve uykusuzluk da dengeyi etkiliyor
Denge yalnızca fiziksel değil, psikolojik durumdan da doğrudan etkileniyor.
Yoğun stres, kaygı ve uykusuzluk sinir sistemini olumsuz etkileyerek baş dönmesi ve denge problemlerine neden olabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar düzenli uyku, stres yönetimi ve kişiyi mutlu eden aktivitelerin günlük yaşama dahil edilmesini tavsiye ediyor.
Dans etmek dengeyi geliştirebilir
Düzenli hareket etmenin denge sistemi üzerindeki olumlu etkilerine dikkat çeken uzmanlar, yürüyüşün yanı sıra kontrollü dans aktivitelerinin de faydalı olabileceğini belirtiyor.
Ancak ani dönüşlerden ve hızlı hareketlerden kaçınılması gerektiği vurgulanıyor.
Kişinin fiziksel durumuna uygun tempoda yapılan dans ve ritim çalışmaları hem kasları güçlendiriyor hem de koordinasyonu artırıyor.
Denge kaybını hafife almayın
Uzmanlar, ileri yaşlarda görülen denge kaybının “yaşlılığın doğal sonucu” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Özellikle sık düşme, baş dönmesi, yürürken sağa veya sola kayma hissi yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurarak gerekli değerlendirmeleri yaptırmaları öneriliyor.
Basit yaşam alışkanlıkları, düzenli egzersiz, yeterli sıvı tüketimi ve ev içinde alınacak güvenlik önlemleri sayesinde denge kaybına bağlı ciddi yaralanmaların büyük ölçüde önüne geçmek mümkün oluyor.
HABER MERKEZİ