Depremlerde yıkımın temel nedeni, yapıların yeterli mühendislik hizmeti almadan inşa edilmesi. Özellikle eski binalarda taşıyıcı sistemlerin zayıf olması, kolon ve kirişlerde yapılan hatalar, deprem anında telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açıyor. Sadece bina yaşı değil, kullanılan malzeme kalitesi ve inşaat sürecindeki denetimler de hayati önem taşıyor.
Yeni Bina Güvenli Anlamına Gelmiyor
Toplumda yaygın olan “yeni bina sağlamdır” algısı, en tehlikeli yanılgılardan biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre binanın yeni olması, deprem güvenliği açısından tek başına yeterli değil. Zemin etüdü doğru yapılmamış, projeye aykırı uygulamalarla inşa edilmiş ya da denetim eksikliği bulunan yapılar, yeni olsa bile ciddi risk barındırıyor.
Zemin Gerçeği Göz Ardı Ediliyor
Deprem güvenliğinde en az bina kadar önemli bir diğer unsur ise zeminin yapısı. Aynı büyüklükteki bir deprem, sağlam kaya zeminlerde sınırlı hasar oluştururken, alüvyon veya dolgu zeminlerde yıkıcı etkiyi katlayabiliyor. Buna rağmen birçok kişi yaşadığı binanın hangi zemin üzerine kurulduğunu bilmiyor. Oysa zemin bilgisi, binanın deprem performansını doğrudan etkiliyor.
Ev İçindeki Tehlikeler Sessizce Büyüyor
Deprem sırasında yaşanan yaralanmaların önemli bir kısmı, yıkımdan değil ev içindeki eşyaların devrilmesinden kaynaklanıyor. Sabitlenmemiş dolaplar, raflar, televizyonlar ve beyaz eşyalar, deprem anında ciddi tehlike oluşturuyor. Oysa alınacak basit önlemlerle bu risklerin büyük bölümü azaltılabiliyor.
Deprem Performans Analizi Hayat Kurtarır
Uzmanlar, vatandaşların oturdukları binalar için deprem performans analizi yaptırmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor. Bu analizler sayesinde binanın olası bir depremde nasıl davranacağı önceden görülebiliyor ve gerekli güçlendirme çalışmaları planlanabiliyor. Ancak performans analizine olan ilgi hâlâ yeterli seviyede değil.
Hazırlık Sadece Çanta Hazırlamak Değil
Depreme hazırlık denildiğinde çoğu kişinin aklına yalnızca deprem çantası geliyor. Oysa asıl hazırlık, güvenli bir yapıda yaşamakla başlıyor. Tahliye planlarının belirlenmesi, toplanma alanlarının bilinmesi ve aile bireylerinin deprem anında ne yapacağını önceden öğrenmesi, can kaybını azaltan en önemli unsurlar arasında yer alıyor.
Evlerimiz Ne Kadar Güvenli?
Uzmanlara göre bu sorunun yanıtı, her bireyin kendi yaşadığı yapı için mutlaka araştırması gereken bir gerçek. Deprem gerçeği değişmiyor ancak alınacak önlemlerle risk büyük ölçüde azaltılabiliyor. Güvenli olmayan evler ise yalnızca bir barınma alanı değil, olası bir depremde en büyük tehdide dönüşüyor.
Depreme karşı en zayıf noktanın evlerimiz olduğu gerçeğiyle yüzleşmeden, yaşanacak kayıpların önüne geçmek mümkün görünmüyor.
Ömer Faruk KARATOSUN