Depremler, Türkiye’nin değişmeyen gerçeklerinden biri olarak her yıl can ve mal kayıplarına yol açıyor. Uzmanlara göre bu kayıpların önemli bir bölümü, depremin kendisinden değil, sarsıntı sırasında yapılan yanlış hareketlerden kaynaklanıyor. Panikle hareket etmek, bilinçsizce dışarı çıkmaya çalışmak ya da tehlikeli alanlarda bulunmak, hayati riskleri artırıyor. Peki deprem anında nerede olursanız olun nasıl davranmalısınız? İşte deprem sırasında hayat kurtaran temel kurallar…

Bina İçindeyseniz Ne Yapmalısınız?

Deprem başladığında ilk ve en önemli kural panik yapmamaktır. Panik, yanlış kararlar alınmasına ve tehlikeli hareketlere neden olur. Sarsıntı sırasında sabitlenmemiş dolap, raf, pencere ve devrilebilecek eşyalardan uzak durulmalıdır.

Sağlam bir masa altına girerek ya da koltuk, kanepe gibi hacimli eşyaların yanına çömelerek hayat üçgeni oluşturulmalıdır. Bu sırada diz üstü çökülmeli, baş ve ense iki elin arasına alınarak korunmalıdır. Mümkünse bir yastık veya kitapla baş desteklenmelidir. Sarsıntı bitene kadar bulunduğunuz yeri terk etmeyin.

Camlar, pencereler, dış duvarlar, avizeler ve aydınlatma armatürlerinden uzak durmak büyük önem taşır. Deprem sırasında merdivenlere veya çıkışlara yönelmek son derece tehlikelidir. Araştırmalar, yaralanmaların büyük bölümünün bina içinde hareket ederken meydana geldiğini ortaya koymaktadır.

Balkon, Asansör ve Kapılar Tehlike Yaratabilir

Deprem sırasında balkona çıkılmamalı, balkonlardan veya pencerelerden kesinlikle atlanmamalıdır. Asansör kullanmak hayati risk taşır. Ayrıca çok sağlam ve yük taşıyıcı olduğu bilinmeyen kapılar güvenli değildir; çoğu iç kapı deprem sırasında koruma sağlamaz.

Sarsıntı başladığında yataktaysanız, üzerinize düşebilecek ağır bir eşya yoksa yerinizden kalkmadan bir yastıkla başınızı koruyun. Tekerlekli sandalyede bulunan kişiler ise tekerlekleri kilitleyerek baş ve boyunlarını koruma altına almalıdır.

Sarsıntı Sonrası Yapılması Gerekenler

Deprem bittikten sonra elektrik, gaz ve su vanaları kapatılmalı, soba ve ısıtıcılar söndürülmelidir. Önceden hazırlanmış acil durum çantası alınarak bina, belirlenen güvenli çıkış yolundan terk edilmeli ve toplanma alanına gidilmelidir.

Her büyük depremin ardından artçı sarsıntılar yaşanır. Bu nedenle hasarlı binalara kesinlikle girilmemeli, artçılar tamamen sona erene kadar dikkatli olunmalıdır.

Açık Alandaysanız Dikkat Edilmesi Gerekenler

Deprem sırasında açık alandaysanız bulunduğunuz yerde kalın. Enerji hatlarından, binalardan, direklerden, ağaçlardan ve duvar diplerinden uzak durun. Açık arazide çömelerek çevreden gelebilecek tehlikelere karşı hazırlıklı olun.

Deniz kıyısından uzaklaşın, toprak kayması veya kaya düşme riski olan yamaç altlarında bulunmayın. En büyük tehlikenin, binaların dış duvarlarının yıkılması olduğu unutulmamalıdır.

Araç Kullananlar Nasıl Davranmalı?

Araç kullanırken deprem olursa, güvenli bir noktada yolu kapatmadan sağa yanaşıp durun. Kontak anahtarını üzerinde bırakın ve sarsıntı geçene kadar araç içinde kalın. Üst geçit altları, binalar ve enerji hatlarından uzak durmaya özen gösterin.

Tünel içindeyseniz ve çıkışa yakın değilseniz, aracı durdurup yanına yatın, başınızı ve boynunuzu koruyun. Kapalı otoparkta bulunanlar da araçtan çıkarak yanına yatmalıdır.

Enkaz Altında Kaldıysanız Ne Yapmalısınız?

Enkaz altında kalınması durumunda kibrit veya çakmak yakılmamalıdır. Hareket etmek ve toz kaldırmak solunumu zorlaştırabilir. Ağız ve burun bir bezle kapatılmalı, borulara veya duvarlara vurarak yer bildirilmeli, ıslık çalınmalıdır. Bağırmak ise son çare olarak düşünülmelidir.