Deprem, saniyeler içinde büyük yıkımlara neden olabilen doğal afetlerin başında geliyor. Ancak uzmanlara göre can kayıplarının önemli bir bölümü, depremin kendisinden çok yanlış davranışlar nedeniyle yaşanıyor. Panik, kulaktan dolma bilgiler ve refleks hâline gelen hatalar, hayatta kalma şansını ciddi şekilde azaltıyor. İşte deprem anında en sık yapılan ve kesinlikle kaçınılması gereken hatalar…
Paniğe Kapılıp Koşmak
Deprem başladığında yapılan en büyük yanlışlardan biri panikle koşmaya çalışmak. Sarsıntı sırasında ayakta durmak bile zorken, merdivenlere ya da kapıya yönelmek düşmelere, ezilmelere ve ciddi yaralanmalara yol açabiliyor. Panik hâli, doğru karar verme yetisini ortadan kaldırıyor ve kişinin kendisini daha büyük bir riskin içine atmasına neden oluyor.
Merdivenleri ve Asansörü Kullanmak
Deprem anında merdivenler ve asansörler en tehlikeli alanlar arasında yer alıyor. Merdivenler, binanın en zayıf noktalarından biri olduğu için çökme riski taşıyor. Asansörler ise elektrik kesintisi veya mekanik arıza nedeniyle katlar arasında sıkışabiliyor. Bu nedenle deprem sırasında asansöre binmek ya da merdivenlere yönelmek hayati bir hata olarak görülüyor.
Balkona veya Pencereye Çıkmak
Sarsıntı sırasında balkona çıkmak ya da pencereden dışarı bakmak sık yapılan yanlışlardan biri. Oysa dış cepheden kopan beton parçaları, camlar ve tabelalar büyük tehlike oluşturuyor. Yüksekten düşen cisimler, bina dışına çıkan kişilerin ağır yaralanmasına ya da hayatını kaybetmesine neden olabiliyor.
Eşyaların Altına Girmemek
Deprem sırasında “kaçayım, kurtulayım” düşüncesiyle açık alanda kalmak ya da korunmasız bir noktada durmak da yaygın hatalar arasında. Oysa sağlam bir masa, koltuk ya da içi dolu bir eşyanın yanında çök-kapan-tutun pozisyonu almak, hayatta kalma ihtimalini ciddi ölçüde artırıyor. Korunacak bir alan varken açıkta kalmak büyük risk oluşturuyor.
Cam Kenarlarında Beklemek
Deprem anında camlar, en hızlı kırılan ve etrafa saçılan tehlikeli unsurların başında geliyor. Cam kenarında durmak, kırılan cam parçalarının vücuda saplanmasına yol açabiliyor. Bu nedenle pencerelerden ve camlı yüzeylerden uzak durmak hayati önem taşıyor.
Deprem Biter Bitmez Binadan Çıkmak
Sarsıntı sona erdiğinde hemen binayı terk etmeye çalışmak da sık yapılan hatalardan biri. Artçı sarsıntılar, ilk depremden daha tehlikeli olabilir. Ayrıca panik hâlindeki kalabalık, merdivenlerde izdihama yol açabiliyor. Binayı terk etmeden önce ortamın güvenli olduğundan emin olunmalı.
Toplanma Alanlarını Bilmemek
Deprem sonrası yaşanan karmaşada, güvenli toplanma alanlarını bilmemek ciddi sorunlara yol açıyor. Araç yollarında, bina diplerinde ya da elektrik hatlarının altında beklemek yeni tehlikeler doğurabiliyor. Önceden belirlenmiş toplanma alanlarını bilmek, deprem sonrası güvenliği artıran önemli bir detay olarak öne çıkıyor.
Yanlış Bilgilere Güvenmek
Depremle ilgili kulaktan dolma bilgiler, yanlış davranışların temel nedenlerinden biri. “Kapı altı güvenlidir”, “balkon daha sağlamdır” gibi bilimsel dayanağı olmayan bilgiler, deprem anında yanlış reflekslerin oluşmasına neden oluyor. Bu tür inanışlar, hayati riskler doğurabiliyor.
Hazırlıksız Yakalanmak
Deprem anında yapılan hataların bir kısmı, aslında deprem öncesi hazırlık eksikliğinden kaynaklanıyor. Sabitlenmemiş dolaplar, raflar ve ağır eşyalar, sarsıntı sırasında devrilerek ciddi yaralanmalara neden olabiliyor. Ev ve iş yerlerinde alınacak basit önlemler, deprem anındaki riskleri büyük ölçüde azaltıyor.
Doğru Davranış Hayat Kurtarıyor
Deprem sırasında yapılan her yanlış, geri dönüşü olmayan sonuçlara yol açabiliyor. Uzmanlar, panikten uzak durulması, doğru bilinen yanlışlardan kaçınılması ve bilinçli hareket edilmesi gerektiğini vurguluyor. Unutulmamalı ki deprem değil, yanlış davranışlar öldürüyor.
Ömer Faruk KARATOSUN