Ana depremin ardından aynı fay hattı veya yakın çevresinde meydana gelen daha küçük sarsıntılara artçı deprem adı veriliyor.
Büyük bir deprem sırasında yer kabuğunda önemli bir enerji boşalması yaşanıyor. Ana kırılmanın ardından çevredeki kayaçlar ve fay parçaları yeni gerilim durumuna uyum sağlamaya çalışıyor. Bu süreçte artçı sarsıntılar meydana geliyor.
Büyük depremden sonra artçılar ne zaman biter?Artçı depremlerin sona ereceği kesin bir tarih bulunmuyor.
Genellikle en yoğun artçı hareketlilik ana depremin ardından gelen ilk saatler ve ilk günlerde yaşanıyor. İlerleyen günlerde ise artçıların sayısı ve sıklığı çoğunlukla azalıyor.
Ancak bu durum, birkaç gün deprem hissedilmemesi halinde artçıların tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor.
Özellikle büyük depremlerin ardından artçı sarsıntılar haftalar veya aylar boyunca devam edebilir. Çok büyük depremler sonrasında ise düşük sıklıkta da olsa artçı hareketliliğin daha uzun süre devam etmesi mümkün.
İlk günlerde neden çok fazla artçı olur?Ana deprem sırasında fay hattında büyük bir kırılma meydana geliyor. Bu kırılma yalnızca ana fay parçasını değil, çevredeki fayları ve kayaçları da etkiliyor.
Yer kabuğundaki gerilim dağılımının yeniden dengelenmeye çalışması nedeniyle ana depremden sonraki ilk saatlerde çok sayıda artçı meydana gelebiliyor.
Zaman geçtikçe bu hareketlilik genellikle azalıyor.
Büyük deprem daha fazla artçı oluşturur mu?Genel olarak büyük depremlerin ardından daha fazla sayıda ve daha uzun süre devam eden artçılar görülebiliyor.
Ancak artçıların süresi yalnızca ana depremin büyüklüğüne bağlı değil.
Fayın uzunluğu, kırılmanın gerçekleştiği alan, yer kabuğunun özellikleri, depremin derinliği ve bölgenin tektonik yapısı da artçıların sayısını ve süresini etkileyebiliyor.
Bu nedenle iki benzer büyüklükteki depremin ardından tamamen farklı artçı dizileri yaşanabilir.
Artçılar ana deprem kadar büyük olabilir mi?Artçı depremler çoğunlukla ana depremden daha küçük büyüklükte meydana geliyor. Ancak zaman zaman oldukça güçlü artçı sarsıntılar da yaşanabiliyor.
Ana depremden sonra daha büyük bir sarsıntı meydana gelirse, deprem dizisinin sınıflandırılması da değişebiliyor. Daha büyük olan sarsıntı ana deprem olarak kabul edilirken önceki deprem öncü sarsıntı olarak değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle büyük bir depremin ardından özellikle ilk günlerde tedbirli olmak büyük önem taşıyor.
Artçı depremler hasarlı binalar için tehlikeli mi?Artçı depremlerin en büyük risklerinden biri hasarlı yapılar üzerinde oluşturduğu ek yük.
Ana deprem sırasında taşıyıcı sistemi zarar gören bir bina, daha küçük büyüklükteki bir artçı sarsıntıda bile yeni hasarlar alabilir.
Kolon, kiriş veya taşıyıcı sisteminde hasar bulunan binalarda artçıların etkisi daha ciddi olabilir. Bu nedenle hasarlı olduğu düşünülen yapılara yetkililerin kontrolü yapılmadan girilmemesi gerekiyor.
Artçıların azalması tehlikenin geçtiği anlamına gelir mi?Artçıların sayısının azalması normal bir süreç olsa da tehlikenin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.
İlk günlerde sık sık yaşanan sarsıntılar zamanla seyrekleşebilir. Buna rağmen günler veya haftalar sonra yeniden hissedilebilir büyüklükte bir artçı meydana gelebilir.
Bu nedenle “Artçılar tamamen bitti” şeklindeki kesin yorumlara temkinli yaklaşılması gerekiyor.
Artçı deprem sırasında ne yapılmalı?Artçı sarsıntılar sırasında da ana depremde uygulanması gereken temel güvenlik kuralları geçerli.
Kapalı bir alandaysanız panikle merdivenlere veya çıkış kapılarına koşmak yerine güvenli bir noktada Çök-Kapan-Tutun hareketi uygulanmalı.Sarsıntı sona erdikten sonra hasarlı yapılardan uzak durulmalı. Binaların dış cephelerinden, camlardan, elektrik direklerinden ve devrilebilecek yapılardan güvenli mesafede bulunulması gerekiyor.
Artçı depremler neden önemlidir?Artçı sarsıntılar yalnızca hissedilen deprem sayısının artmasına neden olmuyor. Ana depremde oluşan hasarın büyümesine de yol açabiliyor.
Bu nedenle deprem sonrası dönemde binaların kontrol edilmesi, ağır eşyaların devrilme riskine karşı dikkatli olunması ve acil durum planlarının hazır tutulması önem taşıyor.
Artçılar aylarca sürebilir Sonuç olarak, büyük bir depremden sonra artçıların ne zaman biteceğini kesin olarak söylemek mümkün değil.Artçı depremler en yoğun şekilde ilk saatlerde ve günlerde görülse de haftalar ve aylar boyunca devam edebilir. Çok büyük depremlerin ardından ise düşük sıklıkta da olsa daha uzun süre sarsıntılar meydana gelebilir.
Artçıların zaman içerisinde azalması beklenen bir durum olsa da özellikle hasarlı yapılarda yaşayan vatandaşların tedbiri elden bırakmaması büyük önem taşıyor.
HABER MERKEZİ