Biyolojik çeşitlilik bakımından Avrupa’nın en zengin ülkelerinden biri olan Türkiye, 4 bini endemik olmak üzere 12 binden fazla bitki türüne ev sahipliği yapıyor. Ancak bu zenginlik içinde zehirli özellik taşıyan birçok bitki de doğada serbestçe yayılıyor. Gıda ya da bitkisel çay formunda tüketilen bu bitkiler, kulaktan dolma bilgilerle kullanıldığında telafisi zor sonuçlar doğurabiliyor.
Bakanlık Zehirli Bitkileri Takipte
Tarım ve Orman Bakanlığı, bu tür bitkilerin halk sağlığını tehdit etmesini önlemek amacıyla kapsamlı çalışmalar yürütüyor. 2006 yılında başlatılan zehirli bitki takibi, 2011 yılında kurulan Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Risk Değerlendirme Daire Başkanlığı ile daha da sistematik hale getirildi. Oluşturulan “Gıda Olarak Kullanılabilecek Bitkiler Komisyonu” bünyesinde, toksikoloji, farmasötik botanik ve aromatik bitkiler gibi birçok alandan uzman bilim insanları görev yapıyor.
İşte Yasaklı Bitkilerden Bazıları
Bakanlık tarafından yayımlanan “Zehirli ve Zararlı Bitkiler” listesinde öne çıkan bazı tehlikeli bitkiler şunlar:
- Baldıran: Sinir sistemini etkileyerek felce ve ölüme yol açabilir.
- Kurtboğan: Çok küçük dozda bile ölümcül olabilir.
- Cezayir Menekşesi: Görünüşü cazip ama içerdiği alkaloitlerle tehlikeli.
- Acı Kavun: Bağırsak sistemine zarar verir, ciddi zehirlenmelere neden olur.
- Müge: Güzel kokusu aldatıcı olabilir; kalp ritmini bozabilir.
- Zakkum ve Ökseotu: En bilinen ama en riskli süs bitkileri arasında.
Bu bitkilerin sadece tüketilmesi değil, aktar ve benzeri yerlerde satışı da kesinlikle yasak.
Bitki Çayı Sanılan Zehir: Yasak Listesinde Aktarlarda Satılanlar da Var
Yurttaşların çoğu, doğal olduğunu düşündüğü için bitki çaylarını gönül rahatlığıyla tüketiyor. Ancak listede yer alan bitkilerin herhangi bir formda kullanılmasının halk sağlığı açısından son derece sakıncalı olduğu vurgulanıyor. Takviye ürün, çay ya da kozmetik amaçlı kullanımlarda da aynı riskler geçerli.
676 Bitkilik Ek Listeyle Uyarılar Güçleniyor
Bakanlık, sadece yasaklı bitkileri değil; hangi bitkinin ne şekilde, hangi miktarda ve hangi koşullarda kullanılabileceğini içeren ikinci bir liste daha yayımlıyor. Bu listede yer alan 676 bitki hakkında:
- Hangi ürünlerde kullanılabileceği
- Çocuklar ve hamileler tarafından kullanılıp kullanılamayacağı
- Mevcut ürünlerin piyasadan çekilme süresi
gibi detaylı bilgiler yer alıyor.
Ayrıca, vatandaşların “174 Alo Gıda” hattı ya da Bakanlığın resmi web sitesi üzerinden bilgi talep edebileceği de hatırlatılıyor.
Bilinçli Tüketim Hayat Kurtarır
Uzmanlar, her doğal olanın zararsız olmadığı uyarısında bulunuyor. Görünüşte masum, hatta faydalı olduğu sanılan bazı bitkiler, bilinçsiz tüketimle vücutta kalıcı hasarlar bırakabiliyor. Bu nedenle özellikle bitki çayı ve takviye ürün tercih ederken Bakanlık tarafından onaylı listelere dikkat edilmesi hayati önem taşıyor.
Balıkesir’de de Yaygın! Zehirli Bitkiler Tehlike Saçıyor
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın açıkladığı 86 zehirli bitki arasında Balıkesir kırsalında sıkça rastlanan türler de bulunuyor. Özellikle baldıran, sarısalkım, mine ve ökseotu gibi bitkiler, kırsal alanlarda, orman kenarlarında ve tarlalarda doğallığın bir parçası gibi büyüyor.
Edremit, Sındırgı, Bigadiç ve Dursunbey gibi geniş kırsal alanlara sahip ilçelerde, vatandaşların doğadan topladığı otlar arasında bu tehlikeli türlerin yer alması büyük risk yaratıyor. Uzmanlar, özellikle Balıkesir’deki aktarlardan ya da pazar yerlerinden alınan bitkilerin güvenilir kaynaklardan temin edilmesine dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Şifa niyetine içilen bir çay ya da merhem, yanlış bir bitkiyle hazırlanmışsa hayati sonuçlar doğurabiliyor. Bu nedenle Balıkesirlilerin, doğadan topladıkları ya da aktarlardan edindikleri bitkileri kullanmadan önce mutlaka Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yayınladığı listelere göz atması öneriliyor.
Şefiye YILDIRIM
