Yapay zekâ bu kez güzellik yarışması yapmadı; yaşamı tarttı, ölçtü, biçti. Sonuç mu?
Türkiye’de yaşanılacak en güzel ilçe olarak Muğla’nın Datça ilçesi, yaşanması en zor ilçe olarak ise Adana’nın Yüreğir ilçesi gösterildi. Bir tarafta deniz, rüzgâr ve sakinlik… Diğer tarafta yoksunluk, kalabalık ve görmezden gelinen gerçekler.
İlk refleksimiz belli: “Yapay zekâ ne anlar bizim memleketimizden?”
Ama durup düşünmek gerekiyor. Çünkü yapay zekâ duyguyla değil, verilerle konuşur. Hava kalitesi, suç oranı, yeşil alan miktarı, gelir düzeyi, eğitim, sağlık hizmetlerine erişim… Datça’nın yukarıda, Yüreğir’in aşağıda çıkması tesadüf değil; yılların birikmiş sonucu.
Datça, uzun zamandır “yavaş yaşam”ın simgesi. Betonun denizi boğmadığı, acele etmeyen insanların yaşadığı bir yer. Gürültü yok denecek kadar az, doğa hâlâ söz sahibi. Orada yaşam, hızdan çok denge üzerine kurulu. Yapay zekânın Datça’yı seçmesi romantik değil, matematiksel.
Yüreğir’e gelince… Orası kötü insanların yaşadığı bir yer değil. Aksine, ihmal edilmiş insanların yaşadığı bir yer. Yükü ağır, imkânları sınırlı. Plansız büyümenin, göçün ve yıllardır ötelenen sorunların ilçesi. Yapay zekâ Yüreğir’i “yaşanmaz” ilan ederken aslında bir alarm veriyor: Burada bir şeyler yolunda değil.
Asıl rahatsız edici olan şu: Bu sonuçlar kimseyi şaşırtmıyor. Datça’nın iyi çıkması normal, Yüreğir’in kötü çıkması da “alışıldık” sayılıyor. İşte sorun tam da burada. Eşitsizliğe alışmak, en büyük çöküştür.
Yapay zekâ bir ilçeyi güzelleştirmez, bir ilçeyi de kötüleştirmez. Sadece aynayı tutar. Datça’ya bakıp “Ne güzel” demek kolay. Yüreğir’e bakıp yüz çevirmek de… Zor olan, Yüreğir’i Datça’ya yaklaştıracak adımları atmaktır.
Belki de bu liste bir sıralama değil, bir sorumluluk çağrısıdır.
Bir ilçeyi yaşanır yapan doğası kadar, onu yaşanmaz kılan da ihmaldir.
Ve yapay zekânın söylediği en sert cümle şudur:
Veriler yalan söylemez, biz görmezden geliriz.
YORUMLAR