Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi’nde konuşan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bölgesel güvenlikten uluslararası hukuka, yaptırımlardan ABD ile yaşanan gerilime kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.
Pezeşkiyan, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün son 20 yılda güvenlik alanında önemli bir iş birliği zemini oluşturduğunu belirterek, kalıcı güvenliğin çatışmayla değil; karşılıklı güven, ülkelerin egemenliğine saygı, iç işlerine karışmama ve devletler arası iş birliğiyle sağlanabileceğini ifade etti.
“Bölgemiz çok sayıda tehditle karşı karşıya”İran Cumhurbaşkanı, terörizm, aşırıcılık, uyuşturucu kaçakçılığı, organize suçlar ve siber tehditlerin bölgesel istikrar üzerindeki baskısını sürdürdüğünü söyledi.
Jeopolitik rekabetin giderek arttığına da dikkat çeken Pezeşkiyan, tek taraflı yaptırımların, askeri güç kullanımının ve ekonomi ile teknolojinin siyasi araç haline getirilmesinin özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından ciddi sorunlar oluşturduğunu savundu.
Pezeşkiyan, İran, Lübnan, Gazze ve Batı Şeria’daki gelişmelerin de güç ve baskıya dayalı politikaların yalnızca tek tek ülkeleri değil, daha geniş bir coğrafyanın güvenliğini etkilediğini söyledi.
ABD ve İsrail’e yönelik sert suçlamalarKonuşmasının devamında ABD ve İsrail’i hedef alan Pezeşkiyan, İran’a yönelik saldırıların Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukukun temel ilkelerini ihlal ettiğini öne sürdü.
Pezeşkiyan, 13 Haziran 2025 ve 28 Şubat 2026 tarihlerinde İran’a karşı gerçekleştirildiğini söylediği saldırılara ilişkin ağır suçlamalarda bulundu. İran Cumhurbaşkanı, söz konusu saldırılarda sivil alanların da hedef alındığını iddia ederek İran’ın buna askeri ve siyasi olarak karşılık verdiğini savundu.
“40 günlük direnişin ardından ateşkes zorunlu hale geldi”Pezeşkiyan, İran’ın yaklaşık 40 gün süren çatışmalar boyunca askeri, ekonomik ve altyapı hedeflerine yönelik saldırılarla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda yaklaşık üç ay devam eden görüşmelerin ardından “İslamabad Mutabakat Zaptı” olarak anılan anlaşmaya varıldığını belirten Pezeşkiyan, ABD’nin kısa süre sonra bu mutabakata ilişkin yükümlülüklerinden geri adım attığını ileri sürdü.
ABD’ye açık çağrıİran Cumhurbaşkanı konuşmasının en dikkat çeken bölümünde Washington yönetimine doğrudan mesaj verdi.
Pezeşkiyan, ABD’nin mutabakat zaptı kapsamındaki yükümlülüklerine yeniden dönmesi halinde İran’ın da aynı şekilde hareket edeceğini belirterek, “ABD söz konusu mutabakat zaptındaki taahhütlerine geri dönerse İran da buna derhal karşılık verecektir” dedi.
İHA