Deprem… Yetişkinler için bile telaffuzu tedirginlik yaratan bu kelime, bir çocuğun dünyasında çok daha büyük yankı uyandırıyor. Bizler haberler, uzman açıklamaları ve gündemin yoğun akışı içinde depremi bir veri gibi değerlendirirken, çocuklar için bu kelime çoğu zaman görünmeyen bir canavar etkisi yaratıyor. İşte tam da bu yüzden bugün, depremi çocuklara nasıl anlattığımızı yeniden düşünmek zorundayız.
Türkiye’nin deprem kuşağındaki konumu artık hepimizin malumu. Fakat dikkat çeken nokta şu: En çok konuşulan şey bina dayanıklılığı ve hazırlık planları olurken, çocukların psikolojik hazırlığı çoğu zaman geri planda kalıyor. Oysa bir çocuğun zihninde deprem sadece sarsıntı değil; belirsizlik, korku ve kontrolsüzlük hissi demek.
Peki nerede hata yapıyoruz?
Çoğu zaman iyi niyetle, koruma içgüdüsüyle “boş ver, düşünme”, “sana bir şey olmaz” diyerek konuyu kapatıyoruz. Bu cümleler geçici bir rahatlama sunsa da uzun vadede kaygıyı daha da artırıyor. Çünkü çocuklar görmediklerini hayal gücüyle tamamlar; bu tamamlamalar gerçeklerden çok daha korkutucu olabilir.
Tam da burada gerçeklerle yüzleşmek gerekiyor. Depremi yok saymak değil, anlamlandırmak çocukları güçlendiriyor. Yaşa uygun bir dille yapılan sade açıklamalar, abartıdan uzak sakin bir ton ve en önemlisi güven veren bir tutum… Tüm bunlar çocukların duygusal zeminini sağlamlaştırıyor.
Bir diğer kritik nokta ise medya. Sürekli felaket görüntüleriyle karşılaşan çocuk, depremi kaçınılmaz bir tehdit olarak görmeye başlıyor. Bu nedenle ekranı sınırlamak sadece bir tercih değil, psikolojik bir zorunluluk haline geliyor.
Evde yapılacak küçük bir acil durum planının bile çocuğun dünyasında büyük bir karşılığı var. Nerede buluşulacağı, nasıl davranılacağı, hangi adımların izleneceği… Çocuğun sürece dahil edilmesi, ona kontrol duygusu kazandırıyor. Kontrol duygusu ise korkunun en güçlü panzehiri.
Elbette her çocuk aynı değil. Kimi sorularıyla duygularını dışa vurur, kimi susarak içine çeker. Bu yüzden gözlem çok önemli. Uyku bozuklukları, kabuslar, yoğun kaygı gibi belirtiler uzun sürüyorsa destek almaktan çekinmemek gerekiyor. Travma, erken fark edildiğinde önlenebilir bir süreçtir.
Sonuç olarak…
Deprem gerçeği kapımızda, bunu değiştiremeyiz. Ama bu gerçekle nasıl yaşadığımızı, çocuklara nasıl öğrettiğimizi değiştirebiliriz. Korkutarak değil, konuşarak. Susturarak değil, dinleyerek. Ve en önemlisi; panikle değil, bilinçle.
Belki de bundan sonra atacağımız ilk adım şu olmalı:
Depremi çocuklara anlatmak bir zorunluluk değil, bir sorumluluktur.
Çünkü hazırlık sadece çantada değil, zihinde başlar.
YORUMLAR